लँड ऑफ होप - अंजा रिग्रेन

बराक ओबामा, पोप फ्रान्सिस, दलाई लामा इत्यादी प्रसिद्ध आणि लोकप्रिय चेहेऱ्यांना मागे टाकून डेन्मार्कस्थित सामाजिक कार्यकर्ता अंजा रिंग्रिन लोवेन जगातील प्रेरणादायक लोकांच्या यादीत पहिल्या क्रमांकावर आल्या होत्या 'उम' नावाच्या जर्मन भाषेच्या लोकप्रिय मासिकाने ही यादी प्रसिद्ध केली तेव्हा माझाही उर अभिमानाने भरून गेला होता. अंधश्रद्धेच्या विळख्यातून वाचवून शेकडो नायजेरिअन मुलांना जीवनदान देणाऱ्या त्यांच्यासाठी त्यांच्याच देशात राहून जीव ओतून कार्य करीत असलेल्या अंजाची या दिशेने जाण्याची जीवनकहाणी तिच्या सुरुवातीच्या काळापासून मी पाहत आले आहे. काही बोटावर मोजण्याइतक्या प्रेरणा स्थानांमध्ये अंजाचे नाव माझ्या यादीत अग्रगण्य आहे.

होप आता मोठा झालाय... इतर कुठल्याही सामान्य मुलांएवढाच तंदुरुस्त आणि आनंदी दिसतो. कोण आहे हा होप ? ही एका अश्या दुर्दैवी लहान मुलाची कहाणी आहे ज्याला अज्ञान, दारिद्र्य आणि अंधश्रद्धा मानणाऱ्या बेगडी समाजाने मरणासन्न अवस्थेत रस्त्यावरून टाकून दिले होते. दारिद्र्यामुळे जगण्यासाठीचा करावा लागणार संघर्ष, अशिक्षितपणा आणि त्यामुळे समाजातील घसरलेली मूल्य या गोष्टी माणसाला काय काय करायला भाग पाडू शकतात हे पाहिले कि आपल्यासारख्या संवेदनशील माणसांना त्रास होणे साहजिक आहे.. पण बरेचदा आपण हळहळण्याशिवाय काहीच करू शकत नाही. नायजेरियात जादूटोणा केल्याच्या आरोपाखाली दोषी मुलांवर होणारा हिंसाचार आणि अत्याचार ही सामान्य बाब आहे. अश्याच आरोपांनी ओढवलेल्या संकटात त्या चिमुकल्या जीवाला अत्यंत द्वेषपूर्ण वागणूक, छळ आणि हालअपेष्टा सहन कराव्या लागल्या .. हे कधी तर अगदी ३ वर्षे वयाचा असतांना. पण अश्या हजारो मुलांमध्ये होप सुदैवी होता ज्याला एका ममतामयी हळव्या महिलेच्या बिनशर्त प्रेमामुळे जीवनदान मिळाले. बचावानंतर लगेचच अंजाने स्वत:चा त्या चिमुकल्या जीवाला पाणी पाजत असल्याचा एक व्हिडिओ सामायिक केला ज्यामुळे मुलाच्या जादूटोण्यांच्या दुःखद समस्येबद्दल जागरूकता निर्माण व्हावी आणि होपच्या वैद्यकीय गरजा भागवण्यासाठी पैसे एकत्रित व्हावे. फोटो आणि व्हिडिओ व्हायरल झाले आणि होपची कथा लाखो लोकांच्या मनाला भिडली.










30 जानेवारी, 2016 चा तो दिवस होता मूळची डेन्मार्कची असणारी अंजा रिंगग्रेन लोव्हन सामाजिक कार्य करण्याच्या दृष्टीने नायजेरियाच्या गल्लीबोळातून फिरून तेथील परिस्थितीचा आढावा घेत होती. अचानक कुपोषणाने ग्रस्त अतिशय कृश शरीराचा ३ वर्षाचा चिमुकला मरणासन्न अवस्थेत रस्त्यावर फिरत असलेला तिच्या नजरेस पडले. अफगाणिस्तानसारख्या बर्‍याच देशांमध्ये सामान्यपणे प्रचलित असलेल्या ‘जादूटोणा’ सारख्या अंधश्रद्धेवरून तास आरोप लावलेल्या मुलांना स्वतःचेच कुटुंब चक्क मरण्यासाठी म्हणून रस्त्यावर सोडून देतात. त्यावेळी मुलांचा द्वेष द्वेष केला जातो. त्यांना खायला प्यायला सुद्धा दिले जात नाही, त्यांच्या अंगावर कपडे नसतात.. त्यांच्या रस्त्यावरच मारून पडण्याची वाट पहिली जाते. होपचे हेच झाले होते .. तो दिसला तेव्हा चालण्यास अगदीच अक्षम तो आठ महिन्यांपासून रस्त्यावरच राहत होता आणि लोकांकडून फेकल्या जात असलेल्या अन्नावर जिवंत वाचला होता. अश्या परिस्थितीतल्या त्या चिमुकल्याला पाहून अंजाचे मन द्रवले तिने त्याला त्या क्षणी खायला प्यायला दिले आणि उचलून सोबत घेऊन आली. त्याच्यावर प्राथमिक उपचार करण्यात आले. त्याचे नाव अंजाने 'होप' असे ठेवले. आज होप ७ वर्षांचा आहे आणि इतर मुलांएवढाच तंदुरुस्त आणि सक्षम आयुष्य जगतो आहे. होपच्या प्रकृतीविषयी बोलताना अंजा म्हणाली होती की 'मी फक्त 20 महिन्यांपूर्वी आई बनले होते. मुलांच्या गरजा आणि आईची माया काय असते हे मला माहित होते, एका छोट्याश्या जीवाचे हाल मला बघवले नाहीत आणि मी त्याला दत्तक घेण्याचे ठरवले'.

होपबद्दल जिव्हाळा वाटणाऱ्या लोकांसाठी होपची सध्याची स्थिती वर्तवणारा फोटो जाहीर करतांना अंजाने 'तो क्षण' पुन्हा क्रिएट करणारा फोटो काढून बिफोर-आफ्टर परिस्थिती दाखवणारे फोटो टाकले आणि पुन्हा एकदा नेटिझन्स नॉस्टेल्जिक होत होप-अंजा च्या प्रेमात पडले आहेत. 






अंजा आणि तिचा नवरा डेव्हिड इमॅन्युएल अश्या दुर्दैवी मुलांसाठी 'आफ्रिकन चिल्ड्रन्स एड एज्युकेशन डेव्हलपमेंट फाउंडेशन' (एसीएईडीएफ) नावाचे अनाथालय दक्षिण-पूर्व नायजेरियात चालवतात, नायजेरियातच राहतात. 'लँड ऑफ होप' या नावाने अंजा एक सोशल मीडिया कॅम्पेन देखील चालवते आहे. या माध्यमातून अनेक नायजेरियन मुलांचे प्राण वाचवून त्यांना चांगले जीवन तिने दिले आहे. या मुलांच्या आरोग्यासाठी, शिक्षणासाठी आणि अश्या अंधश्रद्धा निर्मूलनासाठी ती सध्या नायजेरियन सरकारशी लढा देते आहे. अश्या ममतामयीला मानाचा मुजरा.





- रश्मी पदवाड मदनकर